Астанада өткен күрестен 2026 жылғы әлем чемпионаты Қазақстан құрамасы үшін көңіл көншітпейтін нәтижемен аяқталды. Ұлттық құрама бір күміс және төрт қола медаль еншілеп, жалпы медаль есебінде 15-орын алды.

Қазақстан намысын үш күрес түрінен 35 спортшы қорғады. Оның 13-і грек-рим күресінде, 12-сі еркін күресте және 10-ы әйелдер күресінде сынға түсті. Алайда олардың бесеуі ғана жүлдегерлер қатарына қосылды. Бұл жалпы қатысушылардың небәрі 14,3 пайызы.

Әлем чемпионаты өз елімізде өткенін ескерсек, алтын медальдың болмауы ұлттық құрама үшін үлкен сәтсіздік саналады. Оның үстіне Қазақстанмен бірдей бес медаль жеңіп алған Қырғызстан құрамасы жалпы есепте 12-орынға жайғасты.

Жалпы медаль есебінде АҚШ құрамасы жеті алтын, екі күміс және алты қола медальмен көш бастады. Екінші орынға Иран (6 алтын, 4 күміс, 5 қола), үшінші орынға Ресей (4 алтын, 3 күміс, 7 қола) тұрақтады.

Әлем чемпиондары үмітті ақтады ма?

Қазақстан құрамасының Астанадағы әлем чемпионатына үлкен үмітпен келгеніне негіз бар еді. Себебі ұлттық құрама сапында бұған дейін әлем чемпионы атанған үш балуан — Айдос Сұлтанғали, Нұрқожа Қайпанов және Ризабек Айтмұхан өнер көрсетті.

Алайда олардың ешқайсысы әлем чемпионы атағын жеңіп ала алмады.

Айдос Сұлтанғали (60 кг)

2025 жылы грек-рим күресінен әлем чемпионы атанған Айдос Сұлтанғали Қазақстанның алтын медальға басты үміткерлерінің бірі болды.

Ол былтырғы әлем чемпионатының финалында өзбекстандық Әлішер Ғаниевті 9:0 есебімен жеңіп, Қазақстанға грек-рим күресінен 26 жылдан кейін алғашқы әлем чемпиондығын сыйлаған еді.

2026 жылы Сұлтанғали Азия ойындарына қатыспай, Астанадағы әлем чемпионатына дайындықты таңдады. Соған қарамастан, отандасымыз чемпиондық атағын қорғай алмай, қола медальмен шектелді.

Әрине, әлем чемпионатының қола жүлдесін сәтсіз нәтиже деп біржақты бағалау дұрыс емес. Дегенмен турнирге әлем чемпионы мәртебесінде келген балуанның алтынға қол жеткізе алмауы жанкүйерлер күткен нәтижеге сай келмеді.

Нұрқожа Қайпанов (74 кг)

Қазақстан құрамасынан чемпиондық атаққа ең жақын келген спортшы Нұрқожа Қайпанов болды.

2024 жылы 70 келі салмақта әлем чемпионы атанған балуан бұл жолы 74 келіде өнер көрсетіп, финалға дейін жетті.

Қайпанов шешуші белдесуге дейін төрт қарсыласын жеңді. Алайда финалда ресейлік Иналбек Шериевтен 4:10 есебімен жеңіліп, күміс жүлдені қанағат тұтты.

Соған қарамастан, Қайпановтың нәтижесін толық сәтсіздік деп айту қиын. Ол басқа салмақ дәрежесінде де әлемнің үздік балуандарының бірі екенін дәлелдеп, Қазақстанға чемпионаттағы жалғыз күміс медальды алып берді.

Ризабек Айтмұхан

Қазақстанның тағы бір үлкен үміті — еркін күрестен әлем чемпионы Ризабек Айтмұхан еді.

Бұған дейін әлемдік деңгейде жоғары нәтиже көрсеткен балуан Астанада жүлдегерлер қатарына қосыла алмады.

Әлем чемпионы атанған спортшының өз елінде өткен басты жарыста медальсыз қалуы Қазақстан құрамасы үшін көңіл көншітпейтін нәтижелердің бірі болды.

Алматбек Аманбек

2026 жылғы Азия чемпионы Алматбек Аманбек те әлем чемпионатында жүлдеге таласуға қабілетті балуандардың қатарында саналды.

Алайда ол да медаль жеңіп ала алмады. Азия деңгейіндегі табысын әлемдік додада қайталай алмаған спортшының нәтижесі ұлттық құраманың жалпы көрсеткішіне әсер етті.

Қазақстанға медаль әкелген балуандар

Әлем чемпионатында Қазақстан қоржынына бес медаль түсті.

  • Нұрқожа Қайпанов — еркін күрес, 74 кг, күміс;

  • Исхар Құрбаев — грек-рим күресі, 55 кг, қола;

  • Айдос Сұлтанғали — грек-рим күресі, 60 кг, қола;

  • Бағдат Сабаз — грек-рим күресі, 67 кг, қола;

  • Зейнеп Баянова — әйелдер күресі, 50 кг, қола.

Бұл тізімде Исхар Құрбаев пен Зейнеп Баянованың жүлделерін ерекше атап өтуге болады. Ал Айдос Сұлтанғали мен Нұрқожа Қайпанов жоғары деңгейлерін тағы бір мәрте көрсеткенімен, чемпиондық атаққа қол жеткізе алмады.

Жеті жыл бұрынғы нәтижеден де төмен

Астана бұған дейін 2019 жылы күрестен әлем чемпионатын қабылдаған болатын.

Сол кезде Қазақстан құрамасы үш күміс және төрт қола медаль жеңіп алып, жарысты жеті жүлдемен аяқтаған еді.

Араға жеті жыл салып, әлем чемпионаты қайтадан Қазақстан астанасында ұйымдастырылды. Бірақ бұл жолы ұлттық құраманың көрсеткіші төмендеді: жеті медальдың орнына бес жүлде ғана бұйырды.

Екі чемпионатта да Қазақстан алтын медаль жеңіп ала алмады.

Айта кетерлігі, 2026 жылғы құрамда бұған дейін әлем чемпионы атанған үш балуан болды. Соған қарамастан, Қазақстан өз жеріндегі әлем чемпионатында жеті жыл бұрынғы нәтижесін де қайталай алмады.

Қазақстан күресі үшін бұл сәтсіздік пе?

Қазақстан құрамасының бес медаль жеңіп алғанын толық сәтсіздік деп бағалау спортшылардың еңбегін жоққа шығару болар еді. Әлем чемпионатының жүлдегері атану — кез келген балуан үшін үлкен жетістік.

Алайда ұлттық құраманың нәтижесіне жеке спортшылардың жетістігі тұрғысынан ғана қарауға болмайды.

Қазақстан әлем чемпионатын өз жерінде қабылдады. Құрамда үш әлем чемпионы, Азия чемпиондары мен халықаралық жарыстардың жүлдегерлері болды. Соған қарамастан, бірде-бір балуан алтын медаль жеңіп ала алмады.

Оның үстіне 35 спортшының тек бесеуі ғана жүлдеге қол жеткізіп, ұлттық құрама 2019 жылғы көрсеткішінен де төмен нәтиже тіркеді.

Бұл жағдай Қазақстан күресінде әлемдік деңгейде бәсекеге қабілетті жекелеген спортшылар болғанымен, жалпы құрамның тұрақтылығы мен чемпиондық мүмкіндіктерді нәтижеге айналдыру мәселесі әлі де өзекті екенін көрсетеді.

Әрине, сәтсіздіктің нақты себептерін анықтау үшін балуандардың белдесулерін, қарсыластарының деңгейін, тактикалық шешімдер мен дайындық барысын жеке талдау қажет.

Дегенмен бір нәрсе анық: Қазақстан құрамасы Астанадағы әлем чемпионатында өз әлеуетін толық жүзеге асыра алмады. Ал әлем чемпиондары бар құраманың өз жерінде алтынсыз қалуы — федерация мен бапкерлер штабының алдында жауап іздеуді қажет ететін нәтиже.